Hout laden is niet bepaald het lichtste werk dat er bestaat: een ploegendienst draaien in de cabine van een houtkraan kan leiden tot behoorlijk verstijfde spieren en gewrichten, zoals bij elke baan die zittend wordt uitgevoerd. Guur, regenachtig weer maken het er vaak niet beter op. Ergonomie biedt uitkomst.
Bij Loglift Jonsered in Salo in West-Finland heeft men al sinds 1965 ervaring met houtkranen. Al even lang wordt gewerkt aan ergonomie.
"Wij hebben onze eigen onderzoeks- en ontwikkelingsafdeling, maar ergonomie wordt ontwikkeld door iedereen - dus ook door onze klanten met hun wensen en eisen", zegt Kalevi Sjöholm, OEM, Business Development Director voor Loglift Jonsered.
Ongeveer 80 procent van de LOGLIFT en JONSERED houtkranen op vrachtwagens is uitgerust met een operatorstoel achter of naast de arm in de open lucht. Tegenwoordig wordt een houtkraan echter steeds vaker uitgerust met een cabine.
"De cabine is een Scandinavisch verschijnsel dat ook in de Verenigde Staten en Midden-Europa aan populariteit wint - in gebieden dus waar je beschutting nodig hebt tegen de kou en de regen", zegt Sjöholm en begint aan een rondleiding langs de ergonomische eigenschappen van LOGLIFT en JONSERED houtkranen.
"Als we bij de grond beginnen, zien we als eerste de ladder; die is ontworpen zodat de operator gemakkelijk vanaf de grond in zijn stoel kan klimmen. De ladder heeft bredere sporten, een kort stootbord en een ruw oppervlak waarop ijs en sneeuw zich niet kunnen blijven liggen", legt Kalevi Sjöholm uit.
In de kranen die zijn voorzien van een cabine kan de unit met bedieningshendels opzij worden gedraaid zodat het gemakkelijker in- en uitstappen is. En met twee deuren, één aan de voorkant en één aan de zijkant, kan de operator altijd kiezen welke uitgang voor een bepaalde situatie het meest geschikt is.
De opgeruwde sporten en stevige leuningen verlagen de kans op vallen. Ze bieden de operator houvast om zich op te trekken en zorgen voor extra veiligheid als hout wordt geladen. De benen van de operator worden beschermd door de stangen.
Een andere belangrijke risicofactor zijn onderhoudswerkzaamheden aan houtkranen. Door het oppervlak van de onderhoudsplatforms op te ruwen en groter te maken, kan het onderhoud nu een stuk veiliger worden uitgevoerd.
"Bovendien zijn de ventielen nu zo geplaatst dat ze rechtstreeks vanaf de grond of gemakkelijk vanaf de onderhoudsplatforms te bereiken zijn", legt Sjöholm uit.
De stoel van de houtkraan is ergonomisch gezien een hoofdstuk apart; voor alle varianten, dus mét of zonder cabine, is een stoel ontworpen om goede steun te geven aan de lendenwervels. Bovendien is hij voorzien van stoelverwarming, wat vooral belangrijk is als bij koude temperaturen wordt gewerkt; hij blijft aangenaam warm en wordt niet zo nat.
"De stoel kan in een handomdraai naar voren en naar achteren, en omhoog en omlaag worden versteld. Loglift Jonsered heeft dit mechanisme gepatenteerd. Ook kan de positie en de hoek van de pedalen en hendels worden ingesteld, en omdat de hendelbeweging en de bedieningskracht van de ventielen zijn geoptimaliseerd, kunnen meerdere hendels probleemloos tegelijkertijd worden bediend. De cabines van de kranen worden geleverd met onze gepatenteerde mechanische besturinginstrumenten; de digitale zijn optioneel. Daarmee is er nauwelijks nog kracht nodig om de kraan moeiteloos te besturen, en de bewegingssnelheden kunnen worden aangepast aan de voorkeur van de operator", zegt Sjöholm.
"Tot in het kleinste detail hebben we rekening gehouden met het feit dat operators er in alle soorten en maten zijn", voegt hij toe.
De stoel van de operator kan een klein stuk opzij worden gezet zodat hij zich niet direct achter de arm bevindt; de operator krijgt zo een breder zicht in de gewenste richting. De kraanarmen in LOGLIFT en JONSERED kranen zijn zo smal mogelijk ontworpen, en de leidingen lopen vlak langs de zijkant van de arm. Anders dan bij de kraanarm is de diameter van de leidingen en slangen juist relatief groot gehouden om drukverlies te minimaliseren. Dit voorkomt ook dat de leidingen te heet worden, zodat de kans kleiner wordt dat operators zichzelf kunnen branden als zij deze leidingen per ongeluk aanraken.
De optionele xenon lampen tillen het begrip verlichting naar een geheel nieuw niveau:
"Met de xenon lampen is het bijna alsof je bij daglicht bezig bent, ook al is het midden in de nacht", legt Sjöholm uit en voegt eraan toe dat de halogeenlampen van de standaarduitrusting trouwens ook voor goede verlichting zorgen. Beide varianten worden boven de stoel van de operator geïnstalleerd en op de arm, zodat de lichtbundel is gericht op het op te pikken voorwerp en de omgeving. Verder zorgt de gele kleur van de grijper ervoor dat hij in het donker beter zichtbaar is. De kleur van kranen die op transportunits worden gemonteerd is meestal zwart, net als vele andere producten van Hiab, maar is mat, zodat er geen licht weerspiegelt dat vermoeiend is voor de ogen.
Een andere eigenschap die het werk van de operator gemakkelijker maakt is het feit dat bij LOGLIFT en JONSERED de operator de steunpoten van de kraan kan bedienen vanuit de operatorstoel. Ook een goed functionerend hydraulisch systeem draagt bij aan het bedieningsgemak; zachte en nauwkeurige bewegingen maken de kraan comfortabeler om te bedienen en zijn minder belastend voor zowel de kraan als voor de operator.
Een houtkraan met een open operatorstoel kan worden uitgerust met een optionele beschutting, die achter de rug van de operator langs tot boven zijn hoofd doorloopt en bescherming biedt tegen regen en wind. Bij kranen voorzien van een cabine speelt het weer natuurlijk sowieso geen rol.
"Cabines hebben standaard verwarming en een ventilator voor frisse lucht, en voor warme zomerdagen is optioneel airconditioning leverbaar", zegt Kalevi Sjöholm.
Hij vergelijkt de cabine met een damesschoen: klein van buiten, maar ruim en comfortabel van binnen.
"In de kranen met cabine zijn de ventielen buiten de cabine geplaatst zodat binnenin niets te merken is van dampen, geluid en hitte. Verder zijn geluiddempende materialen gebruikt voor zowel cabinewanden als dak. Bij het selecteren van de materialen voor de voetenruimte was het belangrijkste criterium dat het gemakkelijk schoon te maken moet zijn", merkt Sjöholm op.
De lijst ergonomische eigenschappen gaat verder: "Hendels en druktoetsen zijn binnen handbereik van de stoel gepositioneerd. Een hydraulische cilinder brengt de complete cabine diagonaal omhoog en omlaag; in de achterste diagonale stand is er minder beweging en voelt de operator de lading een stuk minder."
En net als bij schoenen is ook bij de cabines aandacht gegeven aan het ontwerp. De voorruit loopt bijvoorbeeld rond - en niet alleen omdat dat er mooi uitziet.
"De rondlopende polycarbonaat ruit spiegelt niet, geeft een ruimtelijk gevoel, veel overzicht en is schokbestendig", vertelt Sjöholm.