Een afstandbedienbare kraan met een getande grijper. Dit is de oplossing voor een van de gevaarlijkste taken die brandweerlieden moeten uitvoeren. "Gaten maken in een dak om hete verbrandingsgassen uit een brandend gebouw te laten ontsnappen is riskant en moeilijk," zegt Sven-Olov Hansson, assistent-hoofd van reddingsoperaties bij de calamiteitendienst in Sundsvall-Timrå in Zweden. "Nu kan dat in elk geval een stuk veiliger."
De nieuwe oplossing is het resultaat van samenwerking tussen Sundsvall-Timrå reddingsdiensten en Hiab. "Het waren Bo Elgenström bij de reddingsdiensten en ik die onze voorstellen en ideeën samen met Hiab besproken hebben," vertelt Sven-Olov Hansson. "Toen besloot Laxo Mekan het systeem voor ons te bouwen." Het resultaat was een op afstand bedienbare HIAB XS 477 met zes hydraulische armen en een Jib 100 geïnstalleerd op een demonteerbaar platform.
"Omdat wij al drie containerwagens hadden die het nieuwe platform konden vervoeren, hoefden we niet te investeren in een extra wagen," legt Sven-Olov Hansson uit. "Dat hield de kosten lager."
Hoe belangrijk het is om snel gaten te kunnen maken in een dak, bleek in het voorjaar van 2005 toen een compleet blok oude gebouwen in het centrum van Sundsvall afbrandde. "We hebben toen de verbrandingsgassen niet snel genoeg kunnen laten ontsnappen, waardoor het vuur helaas snel om zich heen greep."
Bij die brand sprong het vuur binnen de kortste keren over van het ene gebouw naar het andere via uitsparingen in de muur met extra isolatie en zolderruimtes. Als de nieuwe kraan al in gebruik was geweest, had de schade waarschijnlijk aanzienlijk beperkt kunnen worden.
In de toekomst worden meteen bij het starten van de bluswerkzaamheden gaten gemaakt, als preventieve standaardprocedure. "Ook al is er alleen brand op de begane grond. Onze ervaring is dat een brand heel snel om zich heen kan grijpen als het eenmaal is begonnen."
Door de verbrandingsgassen snel te laten ontsnappen, verbetert ook het zicht binnenin het brandende gebouw. Dat maakt een brandhaard gemakkelijker op te sporen en dus sneller te blussen. Zo wordt brandbestrijding sneller en doeltreffender.
De nieuwe kraan kan via afstandbediening door één persoon in een hoogwerker worden bediend. Op deze veilige afstand kan de kraan nauwkeurig in positie worden gebracht om met de getande grijper door de dakbedekking heen te breken en gaten te maken waardoor onverbrande gassen naar buiten kunnen. De kraan strekt 30 meter recht omhoog of 26 meter zijwaarts. Dankzij de acht meter lange jib is het zelfs mogelijk om gedeeltelijk over platte daken heen te reiken. "Vanwege het formaat van de kraan zijn ook daken op acht hoog goed bereikbaar," vertelt Sven-Olov Hansson.
Voorheen moesten brandweermannen zelf het dak op en handmatig een gat forceren. Behalve dat het gevaarlijk is om dat te doen als daaronder ergens een brand woedt, betekende het vaak dat er gelopen moest worden op besneeuwde, gladde daken hoog boven de grond. Dat op zich al maakt een dergelijke operatie een riskante onderneming.
De kraan zal ook in allerlei andere situaties worden ingezet. "Alleen ons voorstellingsvermogen legt hier de beperkingen op," zegt Sven-Olov Hansson. "Wij kunnen hem bijvoorbeeld ook gebruiken tijdens zware storm om dakpanelen die dreigen weg te waaien vast te zetten, grote verkeersborden die omver zijn geblazen of bomen die zijn omgewaaid."
Ook nu, terwijl per ploeg drie man worden opgeleid voor de bediening van de kraan, wordt nog gekeken naar andere hydraulische gereedschappen om de kraan voor andere taken uit te rusten. De nieuwe uitbreiding betekent een verbetering van zowel de veiligheid als de efficiëntie voor de calamiteitendienst in Sundsvall-Timrå.